In de tweede helft van december is het tijd voor de wintervogeltellingen en ga ik mijn twee PTT-routes uitvoeren. PTT staat voor Punt Transect Tellingen en ze worden al sinds 1978 georganiseerd door Sovon .
De tellingen zijn bedoeld om de trends van ‘gewone’ wintervogels bij te houden, door op een vaste route van 20 punten alle vogels te tellen die je in precies vijf minuten waarneemt. Ik vind het wel apart: ik kan al die punten wel dromen en ze in mijn gedachten een voor een afgaan en toch ben ik op de meeste van die plekken maar precies die vijf minuten per jaar. Die vijf minuten probeer ik zo nauwkeurig mogelijk aan te houden, wat heel eenvoudig zou moeten zijn met de Avimap-app van Sovon, maar heel vaak heb ik een praatje met een belangstellende voorbijganger. En ik vind het leuker en belangrijker om dan vragen te beantwoorden dan om ijzeren Heinig vast te houden aan die exacte tijd en mensen te negeren. Dus na afloop compenseer ik de tijd weer zo goed en zo kwaad als het gaat. Bronnen van onnauwkeurigheid zijn er altijd in je tellingen, maar toch is het van belang je methode zo constant mogelijk te houden. Dus de tijd van het jaar, de exacte punten en de vijf minuten. Wat minder goed te standaardiseren valt is het weer. Het is wel een wintertelling, maar de afgelopen jaren heb ik het zelden echt koud gehad. Wel heb ik eens een telling moeten opgeven vanwege te veel sneeuw (in 2014) en afgelopen telling was het wat mistig. Over de effecten van de teller zelf (meer ervaring, maar minder goede oren en ogen met de tijd) zal ik het maar niet te veel hebben.
De PTT-tellingen associeer ik met mijn kerstvakantie en het plezier dat ik eruit put vormt een mooie compensatie voor de sombere donkerte van de winter. De route langs de Boven-Mark heb ik zelf uitgezet in 1997, vrij kort nadat ik was terugverhuisd naar Breda. Ik woonde toen in Heusdenhout en mijn route start nog steeds op de Heusdenhoutsestraat en loopt vervolgens via de IJpelaar en het Ginneken naar de Duivelsbrug. Daar pik ik de Mark op en tel op tien punten langs de rivier, tot aan de Markweg op de Belgische grens. Daarna zijn er nog drie telpunten tot aan het Zwarte Goor. Daar staat nu heel weinig water in: het gevolg van weer een extreem droog jaar en in groot contrast met 2023 toen je er bijna niet kon komen vanwege de hoge waterstanden.
Dit jaar heb ik de route voor de 26e keer geteld (ik heb in de loop der tijd drie keer verzaakt) en ik schrik er een beetje van dat er al zo veel tijd verstreken is. Anderzijds geeft me dat ook weer recht van spreken om iets te zeggen over de ontwikkelingen van het aantal vogels. Daar gaat-ie. In totaal heb ik 44.420 vogels geteld van in totaal 90 soorten. Gemiddeld telde ik 41 soorten per jaar (variërend tussen 34 en 48). De talrijkste soorten waren Kokmeeuw, Grote Canadese gans, Houtduif, Spreeuw en Zwarte kraai. De zeldzaamste soorten (slechts 1 exemplaar in al die tijd), waren Zwarte zwaan, Mandarijneend, Slobeend, Grote zaagbek, Waterral, Scholekster, Kleine bonte specht, Roodborsttapuit en Goudvink. Per jaar heb ik gemiddeld 1708 vogels geteld, variërend tussen 856 (in 1997) tot 3676 (in 2015). Dat laatste was te danken aan enorme groepen Kokmeeuwen en Spreeuwen. Dit jaar heb ik maar 894 vogels van 37 soorten geteld, maar er is geen sprake van een duidelijke trend in totaal aantal vogels of soorten. Wel zag ik dit jaar op vier verschillende punten in totaal vijf ijsvogels. Dat was wel een record. Verder is het opvallend dat het aantal Grote Canadese ganzen, Grauwe ganzen en Meerkoeten (sterk) is toegenomen, terwijl Kokmeeuwen en zangvogels zoals Koolmees, Merel, Huismus en Winterkoning veel minder talrijk zijn dan tot pakweg 2010. Misschien dat de grote drukte in en rond de stad daar wel debet aan is.
Tot zover de update. Mocht iemand zin hebben om ook te gaan PTT’en; er zijn nog een aantal vacante routes. Het is een kleine inspanning en levert veel op.
Leo Nagelkerke, West-Brabantse Vogelwerkgroep
Markandalletjes
- Kerstmis. Sterren stralen in pikdonkere lucht. Orion’s vierkant staat kaarsrecht en hoog in het zuiden. Koud met vliesje ijs, maar meer gelukkige IJsvogel waarnemers!
- Eindejaars Plantenjacht. Jaarlijkse speurtocht van verwonderde plantenliefhebbers naar in de ‘winter’ bloeiende planten. Wat zal dit jaar na koel en nat voorjaar en warme droge zomer aan nieuwe verassingen geven op de Bavelse geluidswal? Zondagmiddag 28 december. 13u30-15u30. Aanmelden via website IVN Mark&Donge.
- Nog een Eindejaars Plantenjacht. Bij Frankenthalerstraat en Busbaan. Volop grondwerk verzet en nieuwbouw, dus ook pioniersplanten. Dinsdagmiddag 30 december. 13u30-16u. Voor locatie zie website KNNV.
- En nog één. Maandag 29 december. 10u30-11u30. Etten Leur. Met koffie na in Groene Hoekske. Zie website IVN Dintel&Marklanden.
- Presentatie GGA maatregelen voor Ulvenhoutse Bos werd alarmsignaal. Stikstof vermindert niet. Bos gaat wel voor groot deel op slot. Hondenbezitters plannen acties. Oproep om natuurstatus Ulvenhoutse Bos via Brussel op te heffen kreeg bijna van hele zaal applaus. Dat zou rampzalig zijn. Zo worden ook de goede GGA plannen gegijzeld door strikt anti-hondenmensenbeleid. Echt overleg ontbreekt, maar moet!
- In natuurgebied Lage Vuchtpolder moeten ruim honderd daar opgeslagen betonplaten eind januari opgeruimd zijn. Zo besloot Inspecteur Handhaving na melding adviesgroep BromN. Goed begin 2026.
- Op ALV Vereniging Markdal kwam afspraak uit 2014 over kruiden- en faunarijk inzaaien van percelen bij monding van Bavelse Leij in de Mark opduiken. Waterschap en provincie duiken er nu in. Weer een goed voornemen voor 2026.
- Hele fijne vredige en duurzame kerstdagen wenst het schrijversteam van Ad, Henk, Aad, Willem, Leo, Marius en Joop alle lezers van harte toe!
- En geniet van het kerstverhaal in het Markdal van het Bredaas mannenkoor. Zie You Tube - BM 2025 Kerstverhaal 2025.
Het team Ad, Henk, Aad, Willem, Leo, Marius, Joop
En geen Bethlehem maar Galderse Heide.